ผีใช้ได้ค่ะ (A Useful Ghost) คือภาพยนตร์ที่เต็มไปด้วยสัญลักษณ์ แต่ดูสนุกได้ ไม่ปวดหัว และ สมมงแห่งการได้รับคัดเลือกให้เป็นตัวแทนประเทศไทย ในปีที่แล้ว ให้ไปไกลถึงเวทีระดับออสการ์ (แต่ทว่าน่าเสียดายที่มีปัญหาทางธุรการเอกสารจึงทำให้ไม่ได้เข้าไปถึงเวทีมอบรางวัลภาพยนตร์ใหญ่ที่สุดในโลก) แต่ก่อนหน้านั้น หนังเรื่องนี้ได้คว้ารางวัล Grand Prize สาย Semaine de la Critique เทศกาลหนังเมืองคานส์ 2025
ภาพยนตร์เรื่องนี้คือฝีมือการกำกับของ รัชฏ์ภูมิ บุญบัญชาโชค ถือว่าเป็นคนรุ่นใหม่ที่น่าจับตาในอนาคตอีกคนหนึ่งของวงการหนังไทย และหนังเรื่องนี้ถูกการันตีด้วยการกวาดรางวัลในประเทศไปเพียบ ในช่วงปีที่ผ่านมา ทุกสถาบันรางวัลใหญ่ ๆ ภาพยนตร์เรื่องนี้กวาดไปหลายสาขาเลยทีเดียว
หนังเรื่องนี้ บอกเล่าถึง “ผี” ของหญิงสาว(ภรรยา) ที่จากไปแล้วกลับมาสิงอยู่ในเครื่องดูดฝุ่น เพื่อช่วยสามีจัดการกับเหล่าผีไร้ประโยชน์ในโรงงานครอบครัวสามี ความที่หนังได้หยิบยกปัญหาฝุ่นพิษ PM2.5 ที่เป็นภัยคุกคามในชีวิตประจำวันของคนไทย มาเป็นจุดเริ่มต้นของเรื่องราวความตายและความแฟนตาซี รวมถึงความวายป่วงต่างๆ และยังได้สื่อสารว่ามี “ผี” อีกมากมายที่ไม่อยากให้สังคมไทย “หลงลืม” จึงถือว่าเป็นหนึ่งในภาพยนตร์ที่ไม่จำเป็นต้อง “ปีนบันไดดู” ก็ดูให้สนุกได้ หรือถ้าอยากจะให้หนังได้ทำงานกับความคิด ก็มีสารพัดสิ่งที่แฝงและนำไปคิดต่อไปนานับประการ ซึ่งประเด็นทั้งหมดเหล่านี้ไม่จำเป็นต้องชี้เป้า หรือ ชี้นำ แต่รับรองได้ว่าถ้าคนดูได้เห็นสิ่งต่าง ๆ ที่ได้เกิดขึ้นในหลายทศวรรษในประเทศนี้ เสมือนหนังเรื่องนี้พาเราไปแตะ ไปแวะ และเขย่าความคิดความอ่านในสังคมที่ มีใครบางคนต้องการให้คุณ “ลืม” แต่เป็นสิ่งที่เสียงของใครอีกหลายคนมองว่า “(อ)ยากจะจำ” จากทุก ๆ การสูญเสีย
แถมหนังเรื่องนี้มิวายเสียดสีโครงสร้างสังคม ฉายให้เห็นถึงระบบชนชั้น การกดทับทางเพศ และปัญหาความเหลื่อมล้ำในสังคม โดยที่รสชาติของหนังกลับดูสนุก ไม่ใช่ยาขม ไม่จืดจนทำให้ง่วง แต่กลับเผ็ดร้อนและแซบซี๊ดในหลายซีนด้วยซ้ำ เรียกได้ว่าเป็น “ตลกร้าย” ที่กลายเป็นเรื่องจริงของสังคม ที่ทุกวันนี้ยังคงมีกลุ่มคนที่ใช้ไม่ได้ค่ะ เข้ามีอำนาจ มีเสียง มีตัวตน
ขณะที่ “ทีมนักแสดง” แต่ละคนคือไม่ธรรมดา ใหม่-ดาวิกา โฮร์เน่ มารับบทนำ คู่กับ โมสต์-วิศรุต หิมรัตน์ ที่สำคัญมี อุ๋ม-อาภาศิริ มารับบทแม่ของพระเอก ที่เป็นตัวแทนครอบครัว ที่กีดกันหรือกระทั่งเป็นต้นตอของความกดทับในสังคม ได้ถ่ายทอดการแสดงที่น่าประทับฝากไว้อีกเรื่องหนึ่ง พร้อมกับบทบาท “กะเทยวิชาการ” แสดงโดยบลาบูม–วิศรุต หอมหวล และ นักแสดงอีกคนที่มีเสน่ห์และโลดแล่นในหนังดี ๆ สายรางวัล มาหลายเรื่องอย่าง คุณอุ้ม-วัลลภ รุ่งกำจัด ที่เคยได้รางวัลใยนระดับนานาชาติมาแล้ว ก็มีเสน่ห์บนจอมาก ๆ เช่นกัน
ในสังคมไทย ที่มีนักวิชาการ ตลอดจนผู้คนในภาคการเมือง รวมถึง คนใช้ชีวิตทั่ว ๆ ไป ได้สะท้อนปัญหาหลายหลายเรื่องราว ว่าประเทศเหมือนผู้ป่วยที่เผชิญทั้งปัญหาเชิงโครงสร้าง เศรษฐกิจ การเมือง สังคม สุขภาพ ฯลฯ และยังคงบาดแผลทางประวัติศาสตร์ ที่มีคนอยากจะลบให้หายกลายเป็นผีที่มองไมเห็น เกิดขึ้นในห้วงที่ชีวิตประจำวันของทุกคนต้องฝ่าฟันสารพัดอุปสรรคในประเทศนี้ ที่บางคนมองไม่เห็น “ช้างในห้อง” “มองไม่เห็นผีที่สูญเสีย” จากร่องรอยปริแตกในสังคม แม้คนในสังคมชอบฟังเรื่องลี้ลับ ชอบดูหนังผี แต่ “ผี” จากคนที่ตายไปแล้ว อันมาจากพิษของสังคม-เศรษฐกิจ-การเมือง หลายคนกลับมองไม่เห็น ไม่ได้ยิน และไม่เชื่อประวัติศาสตร์อีกด้านที่มีผู้คน(จำนวนนึง)ช่วยกันส่งเสียงให้ถึงสังคมส่วนใหญ่
ผีใช้ได้ค่ะ (A Useful Ghost) จึงเปรียบเสมือนพงศาวดารที่ดู “บันเทิง” และ “บันทึก” ความเจ็บปวดของความเหลื่อมล้ำ และไม่เป็นธรรมในสังคมที่อาจจะเรียกได้ว่า “ใช้ไม่ได้ค่ะ”ด้วย
สำหรับ ภาพยนตร์เรื่อง ผีใช้ได้ค่ะ (A Useful Ghost) เข้าชิงรางวัลภาพยนตร์แห่งปี งาน FEED X KHAOSOD AWARDS 2026 งานประกาศรางวัลแห่งปี ซึ่งงานจะจัดขึ้นในวันที่ 27 กันยายน 2026 ณ ICONSIAM HALL
โดย พิชญ์เดช แสงแก่นเพ็ชร์
